Ez da erraza gorrotoa definitzea. Hiztegiek zerbait edo norbaitekiko arbuio eta higuin sentimendu sakon gisa deskribatzen dute. Bizi eta kontrolaezin bezala ere definitzen dute.
Saioa Aginako, psikoterapeuta / NAIZ
Definizio eta ikusmolde asko daude gorrotoari buruz. Hainbat modutara hartu izan da kontuan: jarrera emozionala, iritzi normatiboa, sentimendua, motibazioa… Baina kontzeptuzko desadostasun guztietan onartu den osagai bat dago: kalte egiteko nahia. Beraz, pertsonek beste bati kalte egin diezaiokete ezarritako ordena berrezartzeko, beren burua goratzeko, plazera lortzeko, autonomia berresteko edo abandonua prebenitzeko. Kasu horietan guztietan, intentzionalitatea kontuan hartu gabe, helburua kaltetzea da. Taldearteko mailan, gorrotoa jokabide politikoetarako bitarteko funtzionaltzat hartu izan da, hala nola afiliazioa eta taldearen barruko kohesioa.
Gorrotoak beste emozio batzuen eragina jasotzen duen arren, hala nola amorruarena, abertsioarena eta mespretxuarena, ez da horiekin berdindu behar. Sentimendu horren konplexutasunean eta egonkortasunean hainbat faktorek esku hartzen dute, bereziki motibaziozkoak. Ikerketa batean deskubritu zen gorrotoa hiru emozio horiek baino kitzikagarriagoa dela, eta higuinetik eta mespretxutik hurbilago dagoela suminetik eta abertsiotik baino.
Gorrotoaren fruitu nagusia indarkeria da, indarkeria horrek bakarrik ematen baitio jarraipena. Amorruz egina dago, eta beti aurkitzen du berriro pizteko arrazoiren bat. Indarkeriak, oro har, indarkeria gehiago sortzen du. Eta ondorioak ia beti berdinak izaten dira: gorrotoa, herra eta mendeku nahia. Hala ere, nahiz eta batzuetan indarkeria norberaren defentsa gisa ulertu eta onar daitekeen, oraindik ere zalantza handiak daude indarkeriaren balioaz eta onarpenaz. Azken baliabide bat izan beharko luke beti indarkeriak, hau da, literalki, inguruabarrek ez dutelako beste irtenbiderik uzten baliatu beharko litzateke soilik.
Gorrotoa ereiten dutenek, errespeta ditzatela nahi dute, eta orduan dena egiten dute bestea beldurtzeko, hori lortzeko ilusioarekin. Bakea egotea nahi dutela diote, eta hori lortzen saiatzen dira bestela pentsatzen dutenak isilaraziz. Gero, trukean erasoren bat jasotzen badute, beren erasoen baliozkotasuna berresten dute. Bakea zorionaren sine qua non baldintza da. Baina lortzea ez da ekintza automatikoa. Prozesu sakona eskatzen du, eta prozesu horrek norberaren akatsak onartzearekin hasi behar du.
Munduak izaki indartsu eta ausartak behar ditu, gatazka saihesteko atzerapausoak emateko beldurrik ez dutenak. Isilik egoteko eta bestea lasaitu arte itxaroteko gai direnak, elkarrizketa produktibo bati ekiteko. Bestea ulertzen saiatzen direnak, epaitu, kondenatu edo zigortu baino lehen.
Charlie Chaplinek “Diktadore handia” filmean (1940) eskaini zuen azken hitzaldia, gizateriari eta zintzotasunari alegatua da, intolerantziaren eta gorrotoaren aurka borrokatzeko aukera ematen diguten balioak gogorarazteko alegatua. Hona hemen zatitxo bat: «Mundu honetan denentzako lekua dago, eta lur ona aberatsa da eta guztiak hornitu ditzake. Bizitzaren bidea librea eta ederra izan daiteke, baina bidea galdu dugu. Zekenkeriak gizakien arimak pozoitu ditu, gorrotozko barrikadak altxatu ditu munduan, miseriara eta sarraskira eraman gaitu. Abiadura handitu dugu. Baina gu geu barruan sartu gara. Makinismoak, ugaritasuna sortzen duen makinismoak, behartasunean utzi gaitu. Gure ezagutzak ziniko egin gaitu; gure adimenak, gogor eta lehor. Gehiegi pentsatzen dugu eta gutxiegi sentitzen dugu». •





Deja un comentario