INFO ANTIFA (Euskal Herria)

Xabier Makazaga, Estatu-terrorismoaren ikertzailea

Gerra zikineko atentatuak aldarrikatzeko GAL sigla erabiltzen hasi aurretik, Espainiako agintariek beste asko erabili zituzten: Anti-Terrorismo ETA (ATE), Batallón Vasco-Español (BVE), Triple A, Grupos Armados Españoles (GAE)… Sigla asko erabili zituzten, gerra zikinaren sinonimo izan zen ongi ikasia erabili arte: GAL. Sigla hori 1983. urtearen amaieran erabiltzen hasi ziren, gerra zikinaren hirugarren kanpainan egindako atentatuak aldarrikatzeko.

Izan ere, GALen kanpainaren aurretik beste bi izan ziren. Lehenengoan, 1975eko apiriletik 1976ko urrira bitartean, hainbat atentatu izan ziren lehergailuekin, hainbat hilketa saiakera zapuzturekin, Txomin Iturbe, Josu Urrutikoetxea, Tomás Pérez Revilla… eta Eduardo Moreno Bergaretxe «Pertur» ETAko buruzagiaren desagerpenarekin.

Gero, ia bi urtez, ez zen atentaturik izan Iparraldean, baina Espainiako agintariek beharrezkotzat jo zutenean, berriro itzuli ziren, eta 1978ko uztailaren 2an Agurtzane Arregi hil zuten. Bere senarrak, Juanjo Etxabe ETAko militante historikoak, hamar bat bala jaso zituen, baina bizia salbatu zuen. Atentatu hark hasiera eman zion gerra zikinaren bigarren kanpainari, 1981eko martxora arte iraun zuena, eta aurrekoa baino askoz gordinagoa izan zen: zortzi hildako eta desagertutako beste bat, Joxe Miguel Etxeberria «Naparra», Komando Autonomo Antikapitalisten buruzagia.

Arantxa Sasiain errefuxiatua bahitzen eta desagerrarazten ere saiatu ziren, eta mirari hutsetik libratu zen. Lau urte geroago, autonomoetako buruzagi bat bahitzen saiatu ziren berriro, Joxe Luis Salegi «Txipi», eta handik gutxira lortu zuten Lasa eta Zabalaren kasuan.

Bigarren kanpaina horretako atentaturik garrantzitsuena, zalantzarik gabe, 1978ko abenduaren 21ean Angelun Jose Miguel Beñaran «Argala» ETAko buruzagia hil zuena izan zen. Hiru aste geroago, Joxe Manuel Pagoaga «Peixoto» ETAko beste militante ospetsu bat hil zen, eta ondorio latzak utzi zizkion. 1979an beste hiru errefuxiatu hil zituzten Iparraldean: Enrike Alvarez «Korta», Jon Lopategi «Pantu» eta Justo Elizaran «Periko». Beste askok ere utzi zituzten beren bizitzak hurrengo urteetan.

1980an, Ipar Euskal Herriko atentatuak errepikatu ziren, eta horietako batek Espainiako agintariak erabat agerian utzi zituen: hiru mertzenariok Hendayais taberna metrailatu zuten, 1980ko azaroaren 23an, eta errefuxiatuekin zerikusirik ez zuten bi pertsona hil zituzten.

Atentatuaren ondoren, mertzenarioek indarrez zeharkatu zuten muga ibilgailu batean, eta poliziei Ballesteros komisarioaren telefono-zenbakia erakutsi zieten. Hark agindu eta lortu zuen hiltzaileak aske uztea eta haien nortasuna ezkutatzea.

Iparraldeko bigarren gerra zikinaren kanpainako azken atentatua Donibane Lohizunen gertatu zen eta Eugenio Etxebeste «Antxon» ren aurka zuzendu zen. Berriro ere, aurreko kanpainan bezala, agerian geratu zen mertzenarioak Espainiako Segurtasun Indarrek eskuratutako armez eta munizioez baliatzen zirela. Gainera, handik gutxira atentatu horretan atxilotutako mertzenarioa hil zenean, haren senideek Espainiako Barne Ministerioaren kalte-ordaina eskatu eta jaso zuten.

Hendayais eta Etxebesteren aurkako atentatuetan utzi zituzten froga ugariek zerikusi handia izan zuten, zalantzarik gabe, gerra zikinaren bigarren kanpaina hari amaiera emateko erabakiarekin. Frantzian, sozialistak komunistekin batera gobernatzen hasiak ziren, eta Espainiako agintariek arriskutsuegia iritzi zioten Iparraldean atentatuak egiten jarraitzeari.

PSOEk hauteskundeak irabazi zituenean, 1982ko urrian, eta Felipe González presidente izendatu zutenean, berehala hasi ziren negoziazio frantziar-espainiarrak, eta horietan espainiarrek argi eta garbi utzi zuten zer-nolako garrantzia ematen zioten euskal errefuxiatu politikoen aurkako neurri sendoak hartzeari.

Espainiako eta Frantziako agintariek Ipar Euskal Herriko hirugarren gerra zikinaren kanpaina nola egin eta hartu beharreko neurriak negoziatu ondoren, atentatuak eta errefuxiatuen aurkako neurriak bata bestearen atzetik etorri ziren. Alde batetik, errefuxiatuen deportazio ugari, horien ondoren estradizioak eta espainiar torturatzaileei egindako entregak. Bestetik, GAL sigla erabiliz bere gain hartutako atentatu batzuek 26 erail eragin zituzten Ipar Euskal Herrian, eta horietatik zortzik ez zuten zerikusirik errefuxiatuekin.

Hirugarren kanpaina hartan, are nabarmenago geratu zen Espainiako agintariek antolatzen zituztela atentatu haiek guztiak. Hala eta guztiz ere, «GAL erakunde terroristak» egindako atentatuak zirela esaten jarraitu zuten, eta ukatu egin zuten inola ere ez zela estatu-terrorismoa. Eta beste horrenbeste diote gainerako siglei buruz. Behin eta berriz errepikatzen dute gerra zikina «GAL eta BVE bezalako erakunde terroristek» exekutatu zutela.

Egia esan, sigla horiek guztiak estatu-terrorismoa ezkutatzera bideratutako pantailak baino ez ziren izan, argi baitago nork antolatu zuen gerra zikina, helburuei buruzko informazioa bildu zuen, hura mertzenarioen eskura jarri zuen eta Estatuaren «funts erreserbatuak» erabiliz ordaintzeaz arduratu zen. Estatu-terrorismoa, garbia eta gogorra.

Atentatu horietan guztietan, sigla desberdinak erabili zituzten talde ultraeskuindarrek egindako ekintzak zirela sinetsarazteko, eta aldi berean hainbat sigla erabili zituzten atentatuak izan ziren. Hiru sigla ere erabili zituzten atentatu bera aldarrikatzeko.

Horregatik da hain garrantzitsua azpimarratzea «GALen biktimak» eta «BVEren biktimak» Estatu terrorismoaren biktimak direla, eta Espainiako zein Frantziako estatuek egia, justizia eta erreparazioa zor dietela, inoiz horrelakorik berriro gertatuko ez delako bermearekin.

Ez dugu etsiko bi estatuek, frantsesak eta espainiarrak, zor hori kitatzea lortu arte. Noski ezetz!